Je eerste stappen met AI
In een aantal overzichtelijke stappen leer je AI begrijpen, veilig een eerste gesprek voeren en zelf bruikbare opdrachten maken. Je hoeft niets van techniek te weten. Je doet steeds één kleine handeling en bepaalt zelf je tempo.
Een computer of tablet met een browser en internet, en eventueel pen en papier. In deze cursus maak je stap voor stap kennis met een AI-chat. Gebruik tijdens de oefeningen geen echte namen, adressen, medische gegevens, wachtwoorden of vertrouwelijke werkgegevens.
De tien leerblokken volgen dezelfde volgorde als de tien hoofdstukken van AI voor Iedereen. Bij ieder leerblok staat een verwijzing naar het volledige bijbehorende hoofdstuk. De verdieping in het boek telt niet mee in de aangegeven cursustijd. De paginanummers volgen het aangeleverde manuscript en kunnen in de definitieve boekopmaak nog verschuiven.
Na afloop kun je…
- in gewone woorden uitleggen wat AI wel en niet is.
- veilig een gesprek starten en gericht doorvragen.
- een sterke prompt opbouwen en verbeteren.
- AI gebruiken voor dagelijkse taken, op je telefoon en voor afbeeldingen.
- bruikbare opdrachten uit het boek aanpassen aan je eigen situatie.
- antwoorden controleren en je eigen AI-afspraken toepassen.
AI is dichterbij dan je denkt
Dit leerblok bestaat uit vijf kleine stappen. Je hoeft nog geen AI-chat te openen. Je ontdekt eerst waar je AI al tegenkomt en wat AI wel en niet kan.
Stap 1: Kijken en lezen.
Stap 2: AI herkennen.
Stap 3: Verrassende voorbeelden bekijken en zelf zoeken.
Stap 4: Mens of AI?
Stap 5: Samenvatten.
Stap 1 — Kijken en lezen 6 minuten
AI is software die patronen herkent en op basis daarvan een antwoord of voorstel maakt. Het denkt niet zoals een mens en kent jouw situatie alleen uit wat jij vertelt. Bekijk eerst de illustratie. Lees daarna de zes uitgewerkte voorbeelden onder de afbeelding.
Een route-app vergelijkt wegen, afstanden en actuele verkeersinformatie. De app voorspelt welke route waarschijnlijk het snelst is. Jij bepaalt of je het voorstel volgt.
Een streamingdienst kijkt naar films die je eerder bekeek of waardeerde. Op basis van die patronen stelt het systeem andere films voor. Jij kiest zelf wat je wilt zien.
Je telefoon kijkt naar de letters die je typt en voorspelt welk woord je waarschijnlijk bedoelt. Het voorstel kan handig zijn, maar ook verkeerd. Jij controleert het woord voordat je het bericht verstuurt.
Een webwinkel gebruikt bijvoorbeeld je zoek- en klikgedrag om producten te tonen die mogelijk bij je passen. Het systeem kent je echte behoefte niet. Jij beslist of het voorstel bruikbaar is.
Een telefoon kan kenmerken van een gezicht vergelijken met eerder opgeslagen gegevens om te bepalen of het toestel wordt ontgrendeld. Jij kiest of je deze functie wilt gebruiken.
Een vertaalprogramma herkent woorden en zinsverbanden en voorspelt een passende vertaling. De uitkomst kan fouten bevatten. Jij controleert of de betekenis klopt.
Stap 2 — Herken AI 4 minuten
Vink alle situaties aan waarin waarschijnlijk AI wordt gebruikt. Denk bij ieder voorbeeld na: herkent het systeem een patroon, doet het een voorspelling of maakt het een voorstel?
Kies daarna één aangevinkt voorbeeld. Schrijf in één zin welk patroon AI herkent of welk voorstel AI doet.
Opgeslagen op dit apparaat ✓Stap 3 — Ontdek en zoek voorbeelden 6 minuten
AI zit soms op plekken waar je niet meteen aan denkt. Lees eerst deze voorbeelden. Niet ieder apparaat gebruikt AI; dat hangt af van het merk, het model en de ingestelde functies.
Een e-mailprogramma kan patronen in afzenders, woorden en links gebruiken om verdachte berichten in de spammap te plaatsen.
Een bank kan afwijkingen in betaalgedrag herkennen en een betaling tijdelijk tegenhouden of om extra controle vragen.
Een telefoon kan bij weinig licht meerdere opnamen combineren, ruis verminderen en onderdelen van een foto helderder maken.
Automatische ondertiteling of een voicemailfunctie kan spraak herkennen en omzetten in geschreven tekst.
Een slimme thermostaat kan terugkerende tijden en temperatuurkeuzes herkennen en daarmee een verwarmingsschema voorstellen.
Een telefoon, koptelefoon of hoortoestel kan stemmen onderscheiden van omgevingsgeluid en bepaalde geluiden zachter maken.
Kijk daarna naar je telefoon, computer of apparaten in huis. Noteer drie plekken waar mogelijk AI wordt gebruikt. Schrijf erachter wat het systeem herkent, voorspelt of voorstelt.
Stap 4 — Wat doet AI en wat doe jij? 3 minuten
Stel: een route-app stelt een snellere weg voor. Welke taken passen bij de app en welke taak blijft bij jou? Vink alle taken van de app aan.
Stap 5 — Vat het samen 3 minuten
Maak de zin af in je eigen woorden. Een kort antwoord is voldoende.
Opgeslagen op dit apparaat ✓- Lees de voorbeeldzin en bedenk waarmee AI jou kan helpen.
- Schrijf op waarvoor jij zelf verantwoordelijk blijft.
- Lees je zin terug en maak hem duidelijker.
Hoofdstuk 1 – Wat is AI eigenlijk?, pagina 9 tot en met 15.
Beginnen met ChatGPT
In dit leerblok maak je voor het eerst kennis met een AI-chat. Je wordt stap voor stap begeleid. Het is niet erg als een scherm er op jouw apparaat iets anders uitziet.
Stap 1: De website openen.
Stap 2: Het scherm verkennen.
Stap 3: Je eerste gesprek voeren.
Stap 4: Het antwoord verbeteren.
Stap 5: Veiligheidscontrole en reflectie.
Stap 1 — Open de AI-chat 5 minuten
Stap 2 — Verken het scherm 8 minuten
Zoek zonder iets te versturen de volgende drie onderdelen: het invoerveld, de verzendknop en de knop voor een nieuw gesprek. Wijs ze op je scherm aan.
Hier typ of plak je jouw opdracht. Zie het niet als een zoekbalk waarin alleen losse trefwoorden horen. Je mag gewone, volledige zinnen gebruiken en uitleggen wat je nodig hebt.
Met deze knop stuur je jouw tekst naar AI. Lees je tekst vóór het versturen nog één keer door, vooral als je iets hebt ingesproken of gekopieerd.
Met een nieuwe chat begin je met een leeg gesprek. Dat is handig wanneer je naar een ander onderwerp gaat en oude informatie niet meer relevant is.
Hier verschijnt het antwoord. Een antwoord kan langer worden terwijl je kijkt. Wacht tot het klaar is en lees het daarna rustig van begin tot eind.
Stap 3 — Voer je eerste gesprek 10 minuten
Je gaat nu je eerste gesprek voeren in vijf kleine handelingen. Bekijk eerst het stappenplan. Voer daarna de vijf handelingen onder de afbeelding één voor één uit.
Bijvoorbeeld een wandeling, een hobby of een huishoudelijke taak.
Ga naar het invoerveld van de AI-chat, plak de tekst en klik op de verzendknop.
Deel alleen algemene voorkeuren, bijvoorbeeld: “Ik hou van lezen en rustige muziek.”
Lees de drie ideeën en noteer het nummer van het idee dat het beste bij je past.
- Klik op ‘Kopieer’ bij de voorbeeldprompt.
- Ga naar de AI-chat en plak de tekst in het invoerveld.
- Lees de tekst nog één keer en klik op de verzendknop.
- Lees de vraag die AI aan jou stelt.
- Typ een kort antwoord met alleen algemene voorkeuren, bijvoorbeeld: “Ik hou van lezen en rustige muziek.”
- Lees de drie ideeën die AI geeft.
- Kies het idee dat het beste bij je past en schrijf alleen het nummer op.
Stap 4 — Verbeter één ding 7 minuten
- Kopieer en verstuur de verbeterprompt.
- Vergelijk het nieuwe antwoord met het eerste antwoord.
- Noteer één verschil dat je ziet.
- Kies welk antwoord jij beter vindt en leg kort uit waarom.
Stap 5 — Controleer en kijk terug 9 minuten
Een AI-chat kan alleen reageren op de informatie die je invoert. Daarom controleer je vóór ieder bericht of de informatie geschikt is om te delen. Het stoplicht hieronder helpt je om een keuze te maken.
Zo gebruik je het stoplicht: groen kun je meestal veilig gebruiken, bij oranje maak je de informatie liever algemener en rood verstuur je niet.
🟢 Hobby’s, algemene wensen en verzonnen voorbeelden.
🟠 Leeftijd, werkgever en exacte locatie: alleen als het echt nodig is, liefst algemener.
🔴 Wachtwoorden, BSN, medische dossiers, bankgegevens en vertrouwelijke informatie: nooit delen.
Welke vervolgvraag is het veiligst?
Hoofdstuk 3 – Beginnen met ChatGPT, pagina 22 tot en met 27.
Bouw een sterke prompt
Een prompt is gewoon jouw opdracht aan AI. Je ontdekt de vijf bouwstenen en test zelf wat iedere aanvulling met een antwoord doet.
Stap 1: De vijf bouwstenen begrijpen.
Stap 2: Een zwakke en sterke prompt vergelijken.
Stap 3: Drie versies testen.
Stap 4: De antwoorden vergelijken.
Stap 5: Je eigen prompt bewaren.
Stap 1 — Begrijp de bouwstenen 9 minuten
De vijf bouwstenen helpen AI om jouw bedoeling beter te begrijpen. Je hoeft ze niet altijd in een vaste volgorde te gebruiken en niet iedere prompt heeft alle vijf nodig. Zie ze als vragen die je langsloopt voordat je een opdracht verstuurt.
Vertel wat je wilt bereiken. “Help mij een keuze voorbereiden” geeft meer richting dan alleen “Vertel iets”. Het doel helpt AI om hoofd- en bijzaken te onderscheiden.
Geef alleen de achtergrond die nodig is. Voor een planning kan dat beschikbare tijd zijn. Gebruik algemene informatie en laat namen, adressen en vertrouwelijke details weg.
Zeg hoe het antwoord eruit moet zien, bijvoorbeeld als lijst, tabel, stappenplan of korte e-mail. De vorm maakt het resultaat gemakkelijker te lezen en te gebruiken.
Noem grenzen waaraan het antwoord moet voldoen, zoals maximaal vijf stappen, een bepaald budget of eenvoudige woorden. Voorwaarden voorkomen een te breed antwoord.
Beschrijf hoe de tekst moet klinken, bijvoorbeeld vriendelijk, rustig, zakelijk of enthousiast. De toon is vooral belangrijk wanneer andere mensen de tekst gaan lezen.
“Maak een vriendelijk bericht voor mijn buurman waarin ik vraag of hij zaterdag een pakket kan aannemen. Hou het bericht kort en beleefd.” Het doel is een verzoek doen, de context is zaterdag en een pakket, de vorm is een kort bericht, de voorwaarde is beknoptheid en de toon is vriendelijk en beleefd.
Stap 2 — Vergelijk twee prompts 7 minuten
Lees de sterke prompt nogmaals. Vul daarna bij iedere bouwsteen de woorden of informatie in die je in de prompt terugvindt. Het is mogelijk dat een stukje tekst bij meer dan één bouwsteen past.
Opgeslagen op dit apparaat ✓Stap 3 — Test drie rondes 15 minuten
- Vraag AI: “Maak een weekmenu.”
- Voeg doel en context toe: voor hoeveel personen, welke voorkeur?
- Voeg vorm en één grens toe: tabel, budget, bereidingstijd of ingrediënten.
- Verstuur de korte vraag “Maak een weekmenu.”
- Voeg het aantal personen, je voorkeur en je doel toe en verstuur versie 2.
- Voeg de gewenste vorm en één grens toe en verstuur versie 3.
- Leg de drie antwoorden naast elkaar en noteer welk antwoord het bruikbaarst is.
Stap 4 — Vergelijk de resultaten 5 minuten
Welke bouwstenen staan in “Leg zonnepanelen uit aan een beginner in vijf korte opsommingspunten, zonder vakjargon”?
Beantwoord voor jezelf: welk antwoord was het bruikbaarst, welke aanvulling maakte het grootste verschil en welke informatie ontbrak nog?
Stap 5 — Bewaar jouw eigen prompt 5 minuten
Kies de beste versie van de weekmenu-prompt die je bij stap 3 hebt getest. Neem de versie die het bruikbaarste antwoord gaf. Verbeter deze prompt nog één keer met wat je bij stap 4 hebt ontdekt: voeg bijvoorbeeld ontbrekende context, een duidelijkere vorm of een extra voorwaarde toe. Plak of schrijf daarna hieronder de volledige prompt die je later opnieuw zou willen gebruiken. Vervang persoonlijke gegevens door algemene woorden of invulplaatsen tussen blokhaken.
“Maak een eenvoudig weekmenu voor [aantal] personen. We eten graag [voorkeur]. Zet het menu in een tabel per dag. Gebruik gerechten van maximaal [bedrag] per dag en met hoogstens [tijd] minuten bereidingstijd. Schrijf in een rustige, praktische toon.”
Hoofdstuk 4 – Sterke vragen stellen, pagina 28 tot en met 32.
AI als jouw digitale assistent
Een assistent helpt je bij het voorbereiden van werk. De assistent geeft ideeën, maakt een eerste versie of zet mogelijkheden op een rij. Jij geeft richting, controleert het resultaat en neemt de uiteindelijke beslissing.
Stap 1: Herkennen wat een assistent doet.
Stap 2: De grens tussen helpen en beslissen bekijken.
Stap 3: Situaties beoordelen.
Stap 4: De conclusie formuleren.
Stap 1 — Wat doet AI als assistent? 3 minuten
AI werkt als assistent wanneer het jou ondersteunt zonder jouw oordeel over te nemen. Het resultaat is een voorstel waarmee jij verder werkt.
- AI bedenkt ideeën waaruit jij kiest.
- AI maakt een eerste tekstversie die jij controleert en aanpast.
- AI ordent informatie zodat jij gemakkelijker overzicht krijgt.
- AI vergelijkt mogelijkheden, maar jij bepaalt wat het beste past.
Stap 2 — Wanneer is AI geen assistent meer? 4 minuten
AI is geen gewone assistent meer wanneer je het systeem zelfstandig belangrijke beslissingen laat nemen of een resultaat zonder controle laat uitvoeren. AI kent niet alle omstandigheden, kan overtuigend fouten maken en draagt geen verantwoordelijkheid voor de gevolgen.
- Een fout antwoord wordt gebruikt alsof het een feit is.
- Belangrijke persoonlijke omstandigheden worden gemist.
- Een ongeschikte of oneerlijke keuze raakt een ander.
- Niemand controleert of het resultaat veilig en passend is.
Stap 3 — Beoordeel de situaties 5 minuten
Vink de situaties aan waarin AI echt als assistent wordt gebruikt.
Stap 4 — Trek de conclusie 3 minuten
Opgeslagen op dit apparaat ✓Hoofdstuk 2 – AI als jouw digitale assistent, pagina 16 tot en met 20.
AI in het dagelijks leven
AI hoeft geen grote of ingewikkelde taak over te nemen. Juist kleine, terugkerende taken kunnen een geschikt beginpunt zijn. Jij bepaalt altijd wat bij je past.
Stap 1: Een kleine taak kiezen.
Stap 2: Een bruikbaar voorstel maken.
Stap 3: Beoordelen wat echt helpt.
Stap 1 — Kies één kleine taak 5 minuten
Denk aan een boodschappenlijst, een eenvoudig weekmenu, een opruimplan, een vriendelijk bericht of een overzicht van losse taken. Kies iets dat geen privégegevens bevat.
De taak is klein, duidelijk en gemakkelijk te controleren. Je kunt zelf beoordelen of het antwoord bruikbaar is. Voorbeeld: ingrediënten ordenen in een boodschappenlijst.
De taak heeft grote gevolgen of vraagt om vertrouwelijke gegevens. Voorbeeld: zelfstandig bepalen welke medische behandeling iemand nodig heeft.
Vraag jezelf af: kan ik het antwoord zelf controleren en kan er weinig misgaan als het voorstel niet perfect is? Dan is de taak meestal geschikt om mee te oefenen.
Opgeslagen op dit apparaat ✓Stap 2 — Vraag om een voorstel 7 minuten
- Vervang de woorden tussen blokhaken.
- Controleer of je geen privégegevens hebt ingevuld.
- Verstuur de prompt en lees het voorstel.
- Vraag om één aanpassing die het voorstel beter bij je dag laat passen.
Stap 3 — Bepaal wat echt helpt 6 minuten
Een antwoord is niet automatisch goed omdat het netjes klinkt. Controleer of de stappen haalbaar zijn, bij jouw situatie passen en niets belangrijks overslaan. Je mag onderdelen gebruiken, veranderen of helemaal afwijzen.
Opgeslagen op dit apparaat ✓Hoofdstuk 5 – AI in het dagelijks leven, pagina 33 tot en met 37.
AI op je telefoon
Op je telefoon kun je een AI-chat typen of je vraag inspreken. Je kunt soms ook een foto of bestand toevoegen. Dezelfde privacyregels blijven gelden.
Stap 1: De officiële app herkennen.
Stap 2: Typen en dicteren vergelijken.
Stap 3: Veilig omgaan met foto’s en bestanden.
Stap 1 — Herken de officiële app 5 minuten
In een appwinkel kunnen meerdere apps een vergelijkbare naam of afbeelding gebruiken. Controleer daarom niet alleen het pictogram, maar ook de naam van de maker. Voor ChatGPT hoort daar OpenAI te staan.
- Open de appwinkel op je telefoon.
- Zoek naar ChatGPT.
- Controleer vóór installatie of OpenAI als maker wordt genoemd.
- Deel je wachtwoord of inlogcode met niemand.
Stap 2 — Vergelijk typen en dicteren 5 minuten
Typ eerst een korte, algemene vraag. Spreek daarna dezelfde vraag in met de dicteerfunctie. Controleer de herkende tekst altijd voordat je die verstuurt.
Stap 3 — Denk vóór je iets toevoegt 6 minuten
Een foto kan meer informatie bevatten dan je op het eerste gezicht ziet. Denk aan een brief op tafel, een naam op een badge, een adres op een pakket of een persoon in de achtergrond. Bekijk daarom de hele foto voordat je die toevoegt.
Ook bestanden kunnen namen, opmerkingen of verborgen persoonlijke gegevens bevatten. Gebruik bij een eerste oefening liever een zelfgemaakt bestand met verzonnen informatie.
Welke voorbeelden kun je veilig gebruiken om te oefenen?
Hoofdstuk 6 – AI op je telefoon, pagina 38 tot en met 41.
AI en afbeeldingen
Een beeldopdracht beschrijft wat je wilt zien. Hoe duidelijker je onderwerp, omgeving, stijl en sfeer beschrijft, hoe gerichter AI een afbeelding kan voorstellen.
Stap 1: Een beeldidee kiezen.
Stap 2: Een beeldopdracht bouwen.
Stap 3: Het resultaat beoordelen.
Stap 1 — Kies een eenvoudig beeldidee 3 minuten
Kies een onderwerp zonder herkenbare personen, merken of bekende personages. Denk bijvoorbeeld aan een rustige leestuin, een feestelijke tafel of een denkbeeldig landschap.
Stap 2 — Bouw de beeldopdracht 11 minuten
Een beeldopdracht bestaat uit onderdelen die samen één duidelijke beschrijving vormen. Je hoeft geen vaktaal te kennen. Beschrijf gewoon wat je voor je ziet alsof je het uitlegt aan iemand die jouw idee niet kent.
Kies bijvoorbeeld een foto, vlakke illustratie, aquarel of eenvoudige poster. Dit bepaalt de algemene beeldtaal.
Beschrijf wat centraal staat. Wees concreter dan alleen “een tuin”: noem bijvoorbeeld een kleine leestuin met een bankje.
Vertel waar het onderwerp zich bevindt, zoals binnen, buiten, in een keuken of in een denkbeeldig landschap.
Noem een beperkt aantal kleuren en een gevoel, bijvoorbeeld warme aardetinten en een rustige ochtendsfeer.
Geef aan hoe het beeld is opgebouwd, bijvoorbeeld van dichtbij, van bovenaf, breed of met lege ruimte aan de rechterkant.
Zeg wat niet in beeld mag komen, zoals tekst, logo’s, bekende personages of herkenbare personen.
- Vul onderwerp, omgeving, stijl, kleuren, sfeer en compositie in.
- Lees de opdracht terug en verwijder woorden die elkaar tegenspreken.
- Laat de afbeelding maken als jouw AI-chat deze mogelijkheid heeft.
- Vraag daarna om één gerichte aanpassing.
Stap 3 — Beoordeel het beeld 5 minuten
Opgeslagen op dit apparaat ✓Hoofdstuk 7 – AI en afbeeldingen, pagina 42 tot en met 45.
Opdrachten om direct te gebruiken
In hoofdstuk 9 van het boek staan 100 opdrachten. Je hoeft ze niet allemaal te gebruiken. Kies een opdracht die past bij iets wat je nu wilt schrijven, plannen, leren of bedenken.
Stap 1: Een categorie kiezen.
Stap 2: Een opdracht aanpassen en testen.
Stap 3: Een bruikbare opdracht bewaren.
Stap 1 — Kies een categorie 8 minuten
Begin bij je doel, niet bij de eerste opdracht die je ziet. De categorieën helpen je om gericht te zoeken.
Voor e-mails, brieven, duidelijke formuleringen en het aanpassen van toon of lengte.
Voor taken verdelen, weekoverzichten, voorbereidingen en haalbare stappen.
Voor menu’s, boodschappen, opruimen, huishouden en praktische afspraken.
Voor samenvattingen, oefenvragen, eenvoudige uitleg en leerplannen.
Voor ideeën, reflectievragen, hobby’s en het concreter maken van een persoonlijk doel.
Voor een overleg voorbereiden, ideeën ordenen, feedback formuleren en gezamenlijke taken overzichtelijk maken.
Kies de categorie die het dichtst bij je huidige doel ligt. Je mag een opdracht daarna altijd aanpassen; het is een startpunt en geen vast formulier.
Stap 2 — Pas één opdracht aan 8 minuten
- Kies één opdracht die bij jouw doel past.
- Vervang alle woorden tussen blokhaken.
- Laat gevoelige en vertrouwelijke gegevens weg.
- Test de opdracht en stel één gerichte vervolgvraag.
Stap 3 — Bewaar wat werkt 4 minuten
Opgeslagen op dit apparaat ✓Hoofdstuk 9 – 100 opdrachten om direct te gebruiken, pagina 49 tot en met 55.
Controleer vóór je vertrouwt
AI kan heel overtuigend klinken en toch iets verzinnen, verouderde informatie gebruiken of een belangrijk perspectief missen.
Stap 1: De veiligheidscheck en het stoplicht begrijpen.
Stap 2: Gegevens sorteren.
Stap 3: Een AI-antwoord controleren.
Stap 4: Een risicosituatie beoordelen.
Stap 5: Eigen regels formuleren.
Stap 1 — Begrijp de veiligheidscheck 12 minuten
Controleer vóór het versturen of de tekst, foto of het bestand privé- of vertrouwelijke gegevens bevat.
Gebruik AI vooral voor onderwerpen waarvan je zelf kunt zien of het antwoord logisch en bruikbaar is.
Markeer namen, data, bedragen, regels en andere controleerbare beweringen. Zoek belangrijke punten bij een betrouwbare bron op.
Hoe groter het mogelijke nadeel bij een fout, hoe meer controle nodig is. Wees extra voorzichtig bij gezondheid, geld, recht en beslissingen over andere mensen.
AI kan mogelijkheden geven, maar jij blijft verantwoordelijk voor wat je gebruikt, deelt of uitvoert.
Gebruik bij de eerste vraag van de veiligheidscheck opnieuw het stoplicht. Dit is hetzelfde hulpmiddel dat je eerder gebruikte: het helpt je om vóór het versturen bewust te kiezen wat je met AI deelt.
🟢 Groen — meestal geschikt om te delen. Denk aan hobby’s, algemene wensen en verzonnen voorbeelden.
🟠 Oranje — eerst algemener maken. Denk aan je leeftijd, werkgever of exacte locatie. Deel dit alleen als het echt nodig is en maak het waar mogelijk minder precies.
🔴 Rood — niet delen. Denk aan wachtwoorden, BSN, medische dossiers, bankgegevens en vertrouwelijke informatie.
Bij twijfel kies je oranje: haal herkenbare details weg en lees de tekst daarna opnieuw. Blijft de informatie gevoelig of vertrouwelijk, dan wordt het rood en verstuur je deze niet.
Stap 2 — Sorteer de gegevens 4 minuten
Klik op elk kaartje. In deze oefening zijn de voorbeelden bewust duidelijk: groen = meestal geschikt om te delen; rood = niet delen. In een echte situatie gebruik je oranje wanneer je informatie eerst algemener moet maken.
Stap 3 — Controleer een antwoord 10 minuten
- Kies een eerder ontvangen AI-antwoord.
- Markeer één feitelijke bewering in het antwoord.
- Controleer dit punt bij een actuele, betrouwbare bron.
- Noteer of het feit klopte, onvolledig was of niet te controleren bleek.
- Kies één controleerbare bewering uit een eerder antwoord.
- Zoek dezelfde informatie op een betrouwbare website.
- Vergelijk de bron met het AI-antwoord.
- Noteer of de bewering klopt, onvolledig is of niet te controleren is. Schrijf er één korte reden bij.
Stap 4 — Beoordeel het risico 7 minuten
AI geeft een stellig medisch advies. Wat doe je?
Stap 5 — Maak twee eigen regels 5 minuten
Opgeslagen op dit apparaat ✓Hoofdstuk 8 – Slim en veilig omgaan met AI, pagina 46 tot en met 48.
Verder met jouw AI-routine
In de eerdere leerblokken heb je losse vaardigheden geoefend. Nu breng je ze samen in één vaste werkwijze. Een routine helpt je om niet zomaar iets te versturen, maar bewust te kiezen, verbeteren en controleren.
Stap 1: Een taak kiezen.
Stap 2: Vragen en verbeteren.
Stap 3: Het resultaat controleren.
Stap 4: Persoonlijke afspraken bevestigen.
Stap 1 — Kies bewust een taak 3 minuten
Kies een taak waarbij AI mag ondersteunen en waarbij jij het resultaat zelf kunt beoordelen. Gebruik geen gevoelige gegevens. Beschrijf voor jezelf in één zin wat je aan het einde wilt hebben.
- Kies: Wat wil je bereiken?
- Bouw: Voeg context, vorm, grens en toon toe.
- Vraag: Voer de prompt uit.
- Verbeter: Verander één ding.
- Controleer: Controleer de feiten, de gedeelde gegevens, mogelijke risico’s en je eigen oordeel.
- Bewaar: Bewaar de prompt alleen als deze echt bruikbaar is.
Stap 2 — Vraag en verbeter 7 minuten
Gebruik de voorbeeldprompt als startpunt. Lees het eerste antwoord volledig. Vraag daarna om één gerichte verbetering in plaats van meteen opnieuw te beginnen.
Stap 3 — Controleer vóór gebruik 6 minuten
Controleer of het antwoord echt past bij je doel. Let op feitelijke beweringen, ontbrekende informatie, onrealistische stappen en gegevens die je niet had moeten delen. Bepaal daarna zelf of je het resultaat gebruikt, aanpast of weggooit.
Opgeslagen op dit apparaat ✓Stap 4 — Bevestig je persoonlijke AI-afspraken 4 minuten
Persoonlijke afspraken zijn grenzen die je ook gebruikt wanneer een AI-antwoord handig of overtuigend klinkt. Lees iedere afspraak en vink die alleen aan wanneer je begrijpt wat deze in de praktijk betekent.
Hoofdstuk 10 – Verder met AI, pagina 56 tot en met 57.
Je hebt de eerste stap gezet
Je kunt nu beginnen, doorvragen, verbeteren en controleren. Zelfverzekerd AI gebruiken betekent niet dat je alles weet; het betekent dat je nieuwsgierig én kritisch blijft.
Bewijs van deelname
Hierbij verklaren we dat
de e-learning AI voor Iedereen — Je eerste stappen met AI
van circa 4 uur en 15 minuten heeft doorlopen.